Creatief en ondernemend

Onlangs was ik samen met een delegatie vanuit de Brainport regio te gast in Leuven bij IMEC, sinds haar oprichting in 1984 uitgegroeid tot een toonaangevend instituut voor de ontwikkeling van de nieuwste micro-elektronica. Vanaf de start gesteund door een Vlaamse overheid met visie maar inmiddels grotendeels gefinancierd door industriële partners van over de hele wereld. Samen brengen zij in lange termijn samenwerkingsovereenkomsten tachtig procent van het budget van 310 miljoen Euro bijeen. Zij aan zij met concurrenten werken bedrijven als Samsung, Intel, NXP, ASML, Panasonic en Philips aan de volgende generaties micro- en nano-elektronica, precompetitief en met een gedeeld gebruik van het intellectuele eigendom. Open innovatie in optima forma. De funding van de Vlaamse overheid is niet gelabeld en wordt gebruikt voor de echt fundamentele research die meer dan tien jaar vooruitloopt op de marktintroductie. Deze fondsen zijn echter niet vrijblijvend ter beschikking gesteld maar worden gekoppeld aan praktische prestatie-indicatoren die zijn vastgelegd in het vijfjaren plan: publicaties, aantal nieuwe start-ups, etc. De eisen worden steeds strenger en missen van een mijlpaal betekent een korting op het budget.

Na mijn bezoek aan IMEC bezochten we Leuven Research & Development, een van 's werelds eerste technologie transfer offices, sinds 1972. Ook hier geen ingewikkeld verhaal. LRD ondersteunt professoren en onderzoekers van de KU Leuven en 12 Hogescholen in Vlaanderen met het aanvragen van (Europese) subsidies, patenteren van hun vindingen, samenstellen van complementaire teams om spin-outs te creëren en organiseren van funding. Heel praktisch en ook weer omvangrijk qua budget, maar liefst 150 miljoen Euro. De afsluitende spreker, van creativiteitsaanjager Flanders DC verklapte onbedoeld het geheim van Leuven. De term 'innovatie', zo betoogde hij, proberen we te vermijden. Deze roept te veel een technisch en wetenschappelijk beeld op. In plaats daarvan praten we hier liever over 'creatief en ondernemend'. Nieuwe dingen bedenken en er vervolgens ook iets mee doen. Met name dat laatste, daar zit wat mij betreft het grote verschil met onze situatie in Nederland. Nu klinkt dat erg eenvoudig maar hoe stimuleer je dat er ook daadwerkelijk iets gebeurt met de nieuwe ontwikkelingen? Door er actief op te sturen (in de vorm van KPI's) en daarnaast de ontwikkelaars te laten meedelen in de waarde die wordt gecreëerd in spin-outs, bijv. door middel van optieplannen. Bovendien delen de uitvinders mee in de opbrengsten. Bij een netto opbrengst tot vijf miljoen Euro kan dit zelfs veertig procent zijn. Wat zou jij doen als je wetenschapper was? Juist!

In Den Haag wordt koortsachtig nagedacht over een structuur van Topinstituten voor Kennis en Innovatie, zogenaamde TKI's aansluitend op het topsectorenbeleid. Daarnaast is een complexe fiscale structuur in de maak om bedrijven te stimuleren om samen met de onderwijs- en kennisinstellingen onderzoek te plegen. En om bij te kunnen sturen en accenten te verleggen worden de budgetten maar voor twee jaar toegezegd. Dit kost weer veel tijd om in te regelen en de governance te structureren. Bovendien proberen bestaande organisaties het primaat te claimen om als coördinator op te treden. Mijn advies? Ga eens langs bij onze zuiderburen, wees creatief en ondernemend.

Ir Daan A.J. Kersten MBA is Associate Partner bij Boer & Croon Consulting in Amsterdam, adviseert beslissers in de (high tech) maakindustrie en is woonachtig in de Brainport regio.

De inhoud van deze blog verscheen eerder in PT Industrieel Management